Trẻ sơ sinh bị táo bón là tình trạng tiêu hóa thường gặp trong những tháng đầu đời, khiến bé khó chịu, đau bụng và quấy khóc nhiều hơn. Việc hiểu rõ nguyên nhân, nhận biết sớm dấu hiệu và áp dụng cách chăm sóc đúng sẽ giúp bé cải thiện tình trạng đi tiêu và phát triển khỏe mạnh.
Táo bón ở trẻ sơ sinh là gì?
Táo bón ở trẻ sơ sinh được hiểu là tình trạng phân khô, cứng, vón cục, khiến trẻ phải rặn nhiều, khó chịu hoặc đau khi đi tiêu. Táo bón không chỉ dựa vào số lần đi tiêu ít hay nhiều mà quan trọng hơn là tính chất phân và mức độ khó khăn khi đại tiện.
Ở giai đoạn sơ sinh, táo bón thường liên quan đến chế độ bú, lượng sữa không đủ, pha sữa công thức chưa đúng cách hoặc một số yếu tố hiếm gặp về bệnh lý. Nếu kéo dài, táo bón có thể làm bé đau bụng, ngủ kém, chán bú và ảnh hưởng đến sự tăng trưởng.
Nguyên nhân khiến trẻ sơ sinh bị táo bón
Tình trạng táo bón ở trẻ sơ sinh có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, chủ yếu liên quan đến chế độ bú và cách chăm sóc hằng ngày.
Bé bú không đủ sữa
Khi trẻ không được bú đủ lượng sữa cần thiết, cơ thể sẽ hấp thu nhiều nước từ phân hơn, khiến phân trở nên khô cứng và khó đào thải. Trường hợp này có thể gặp ở cả trẻ bú mẹ lẫn trẻ dùng sữa công thức.
Sữa công thức không phù hợp
Trẻ uống sữa công thức thường có số lần đi tiêu ít hơn so với trẻ bú mẹ. Tuy nhiên, chỉ được coi là táo bón khi phân khô cứng và trẻ đi tiêu khó khăn. Một số loại sữa không phù hợp với cơ địa cũng có thể làm tăng nguy cơ táo bón.
Pha sữa công thức sai tỷ lệ
Pha sữa quá đặc so với hướng dẫn làm tăng lượng chất rắn trong đường ruột, khiến phân cứng hơn. Đây là nguyên nhân khá thường gặp gây táo bón ở trẻ sơ sinh.
Bệnh lý hoặc tác dụng phụ của thuốc
Một số ít trường hợp táo bón có thể liên quan đến bất thường bẩm sinh của đường tiêu hóa hoặc tác dụng phụ của thuốc mà mẹ hay trẻ đang sử dụng. Những trường hợp này cần được thăm khám để xác định nguyên nhân.
Dấu hiệu nhận biết táo bón ở trẻ sơ sinh
Cha mẹ có thể nhận biết trẻ sơ sinh bị táo bón thông qua các biểu hiện sau:
- Bé đi tiêu thưa hơn bình thường, có thể vài ngày mới đi một lần.
- Phân khô, cứng, vón cục hoặc thành viên nhỏ.
- Táo bón chỉ được xác định khi phân cứng kèm đi tiêu khó, không chỉ dựa vào việc bé rặn hay đỏ mặt.
- Bụng căng cứng, đầy hơi, chướng bụng.
- Bé quấy khóc, khó chịu, ngủ không ngon.
- Bé bú ít hơn do khó chịu vùng bụng.
- Trường hợp nặng có thể thấy phân lẫn máu do nứt hậu môn.
Cách điều trị táo bón cho trẻ sơ sinh
Việc xử trí táo bón ở trẻ sơ sinh cần nhẹ nhàng, phù hợp với hệ tiêu hóa còn non nớt của bé.
Điều chỉnh lượng sữa và cữ bú
Cha mẹ cần đảm bảo trẻ được bú đủ lượng sữa theo nhu cầu. Khi cơ thể được cung cấp đủ nước, nhu động ruột hoạt động tốt hơn, giúp phân mềm và dễ đi tiêu.
Pha sữa công thức đúng hướng dẫn
Luôn pha sữa theo đúng tỷ lệ được khuyến nghị. Sữa pha đúng giúp trẻ dễ tiêu hóa và hạn chế nguy cơ táo bón.
Massage bụng và vận động nhẹ
Massage bụng nhẹ nhàng theo chiều kim đồng hồ kết hợp cho bé thực hiện động tác đạp xe giúp kích thích nhu động ruột, giảm đầy bụng và hỗ trợ đi tiêu.
Ưu tiên sữa mẹ khi có thể
Sữa mẹ dễ tiêu hóa hơn sữa công thức và thường giúp phân mềm hơn. Trẻ bú mẹ vì vậy ít bị táo bón hơn.
Đưa trẻ đi khám khi cần thiết
Nếu táo bón kéo dài, kèm theo nôn ói, sụt cân hoặc các dấu hiệu bất thường khác, cha mẹ cần đưa bé đi khám để được tư vấn và xử trí phù hợp. Không tự ý dùng thuốc hay thụt hậu môn cho trẻ.
Cách phòng ngừa táo bón cho trẻ sơ sinh
Để hạn chế nguy cơ táo bón, cha mẹ có thể áp dụng các biện pháp sau:
- Cho bé bú đủ sữa theo nhu cầu để cung cấp đủ nước.
- Pha sữa công thức đúng tỷ lệ, tránh pha quá đặc.
- Massage bụng và cho bé vận động nhẹ mỗi ngày.
- Theo dõi thói quen đi tiêu để phát hiện sớm bất thường.
Khi nào nên đưa trẻ đi khám?
Cha mẹ nên đưa trẻ đến cơ sở y tế khi:
- Táo bón kéo dài nhiều ngày không cải thiện.
- Bé đau bụng nhiều, quấy khóc dữ dội.
- Phân rất cứng hoặc có lẫn máu.
- Bé nôn ói, bỏ bú, bú kém.
- Bé chậm tăng cân hoặc sụt cân.
Trẻ sơ sinh bị táo bón là tình trạng thường gặp nhưng hoàn toàn có thể cải thiện nếu cha mẹ nắm rõ nguyên nhân và chăm sóc đúng cách. Việc theo dõi sát dấu hiệu, điều chỉnh chế độ bú và đưa trẻ đi khám kịp thời sẽ giúp hệ tiêu hóa của bé phát triển ổn định và khỏe mạnh.
Nguồn: Tổng hợp
